Levent Özçelik - Vikisöz

galatasaray zemin 55'Pozisyonun ardından sakatlanan Yusuf, tedavi için kenara geldi. Ardından yargılama faaliyetiyle bağlantılı suçlar (örneğin kanunları ihlal etme niyetiyle haksız karar vermesi için hakime rüşvet verme veya hakimin rüşvet kabul etmesi, yalan yere şahitlik veya tanıkları etkileme gibi), ölçü ve ağırlıkların taklit edilmesi v.s. D. 15.2.1.7. 61 Varro (De re rustica, 2.10.5), açıkça istisna edilmediği takdirde kölenin satımına peculium’un dahil olduğunun kabul edilmesi gerektiğini teyid eder gibidir: in horum (yani servorum) emptione solet accedere peculium aut excipi…Varro’nun bahsettiği köleler negotiatores olanlar değil, tarım köleleridir; ancak peculium’u dahil veya hariç tutmaya dair teamüle ilişkin ilke genel bir niteliğe sahip olmuş ve mantıken negotiatores kölelerin satımında haydi haydi uygulanmış olmalıdır. Nitekim bu varsayım gerçekleştiğinde ya teşebbüs sona ermekte ve buna ilişkin malvarlığı yeniden res domini’ye dahil olmaktaydı ya da dominus tarafından doğrudan işletilmeye başlanmakta ve böylece sınırsız sorumlu teşebbüs haline dönüşmekteydi veyahut da peculium olarak bir başka köleye bırakılmakta ve böylece teşebbüs eski yerinde kalmaya devam etmekle birlikte sözde müteşebbis ya da daha doğru bir ifadeyle birinci basamakta bulunan menajer değişmiş olmaktaydı. 71 Çev. not.: Chirographum (el yazması anlamına gelir ve kurumun Yunan orijinini gösterir), borçlu tarafından yazılıp alacaklıya verilen vaat mektubu, bir yazılı ikrar senedidir.

Malların ve özellikle (tuğlalar, kiremitler, amforalar, çanaklar, yağ lambaları gibi) el yapımı pişmiş toprak veya seramiklerin, ayrıca kurşun veya çeşitli metallerin de üzerinde, ve çoğu kez üreticinin (ve eğer servus negotiator söz konusuysa, dominus’unun da ismi), üretim yerinin (ve kimi seferlerde ilk materyalin geldiği yerin) yanı sıra üretim ve ticaret safhaları arasında bir ayrılık varsa, gereğinde tüccarın ismine kadar oldukça detaylı değişik şekillerde damgaların istikrarlı mevcudiyeti, daha o zamanlarda malın güvenilirliğinin (malın iyiliği ve âri olması, imalatının mükemmelliği vs.) ötesinde, belki de, ayıplar ya da temel veya vaat edilen nitelikteki eksiklik için satıcının sorumluluğunun saptanması amacıyla markanın ya da diğer bir ifadeyle “imza”nın ya da Latince terimiyle “signum”un sahip olmuş olduğu önemi göstermektedir. 204 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi - 2009/1 Serrao / Çev.: Karaman negotiator’un peculium alacaklılarına, belirli şartların yerine getirilmiş olması durumunda, devir veya azat etmeyi takriben bir yıl içerisinde, yeni dominus’un veya bizzat azad olanın yanı sıra onu satmış, veya azad etmiş olan dominus’a veya (miras durumunda) onun mirasçılarına da dava açma imkanı veren actio de peculio annalis’in praetor tarafından yaratılır ve (kazuistik hukuk ilmince belgelendiği gibi62) sıklıkla uygulanır63.

Haksız rekabet problemi, efendi ve azatlı ilişkisinin yanı sıra kölenin yolsuzluğu durumunda da hukuk kaynaklarında ortaya çıkar. Operae officiales’i konu edinen borçların bizzat azatlı tarafından ve doğrudan doğruya eski patronus’una karşı yerine getirilmesi gerekirdi. Teşebbüse ilişkin en farklı, ince ve karmaşık “oyunların” gerçekleştirilmesine elverişli ve uygun hukuki vasıta olan menajer kölenin peculium ile bir bütün halinde satımı (yani peculium teşebbüsün satımı); ticari ve endüstriyel faaliyetlerin yoğun bir şekilde geliştiği dönemde, teşebbüslerin ya da bir diğer ifadeyle teşebbüse ilişkin denetim ve güçlerin dolaşımının yanında bizzat management’i da teşvik eder. Dar hukuki cephenin ötesine dikkatlice bakıldığında, temel ekonomik olayın nerdeyse aynı olduğu görülür: Roma teşebbüsünde (ister ferdi ister kollektif olsun) servus negotiator cum peculio’nun -yani peculium’u ile birlikte servus negotiator’un- devri halinde, servus negotiator üstündeki hakimiyet ilişkisinin verdiği güçle son tahlilde teşebbüsün varlığına ve işletilmesine dair her kararı verebilecek olan, yukarıda gerçek müteşebbis olarak belirttiğimiz yani (teşebbüs tipine göre 2. veya 3. veya daha yukarı basamakta bulunan) üst basamaktaki kişi değişir; sınırlı sorumlu modern teşebbüsteyse, hisselerin veya payların çoğunluğunun devri durumunda, şirket sermayesinin çoğunluğunu temsil eden ve şu halde, genel kurulda bizzat teşebbüsün yapısı, fonksiyonu ve varlığı üzerinde her türlü kararı belirleme gücüne sahip ortak (veya ortaklar) değişir.

Her halükarda bu durum, teşebbüse dair kavramlarla belirtecek olursak, servus negotiator cum peculio’nun devriyle sınırlı sorumlu teşebbüsü devretmeye yönelik yaygın uygulamaya tanıklık eder. Bir servus negotiator peculium ile bir bütün olarak satıldığında veya her halükarda inter vivos bir işlem yada mortis causa miras nedeniyle başkalarına devrolunduğunda teşebbüs, tıpkı günümüzde anonim veya sınırlı sorumlu ortaklık şeklinde organize olmuş kollektif teşebbüslerin mülkiyetinin, sırasıyla hisse veya pay çokluğu aracılığıyla devredilmesinde olduğu gibi, tüm yapısı ve fonksiyonuyla bir elden diğerine geçer. Ancak, ilgili anabilim dalının önerisi, Enstitü Kurulunun onayı ve Senatonun kararı ile bir lisansüstü programı Fransızca dışında bir dilde açılabilir. Az çok kural dışı bir şirket mi söz konusudur? Ancak burada, hukuki açıdan biçimlendirilmemiş, ticaret ve üretimin uygulamasında doğan olaylara dair özel bir düzenlemenin eksikliğinden de kaynaklanan, dolaylı bir koruma söz konusudur. Köy Enstitüleri Kuruluşuna ön ayak olan değerli Maarif Bakanımız Hasan Ali Yücel Lisemizin 75. Kuruluş yıldönümü nedeniyle 1 Eylül 1943 de yapılan törende Türk Gazetelerinin sık sık tenkit ettiği “Milli Karakter” eksiğinin zamanla giderildiğine işaret ederek “kurulduğu tarihten bu ana geldikçe ve cemiyet içerisinde milli şuurun ışığı günden güne kuvvetlendikçe Galatasaray’ın ve Galatasaraylıların öz benliği kudretini daima artmış görüyoruz” demekle tarihi gerçeği çok veciz bir şekilde ifade etmiştir… D. 33.7.7 ve Neratius’a gönderme yapılan Paulus 4 ad Sab.

Diğer Yazılar